مشق نور

امام رضا علیه السلام در عصر امامت خویش، با خلفایی چند از عباسیان، معاصر بوده اند؛ هر چند تنها در دوران زمامداری مأمون، شرایطی پیش آمد که امام علیه السلام را به موضعگیری واداشت. مدت ده سال از امامت هشتمین امام علیه السلام با دوران خلافت هارون مقارن بود. در آن دوران ده ساله، هارون به دلیل بحرانهایی که حکومتش با آن روبرو بود، هیچ گاه خود را رویاروی امام هشتم علیه السلام قرار نداد.

پس از مرگ هارون در سال 193 ه.ق زمامداری به امین واگذار شد که چهار سال واندی بیش نگذشت که آن هم به کشمکش دو برادر انجامید. در ا ین مدت، اوضاع به حد کافی آشفته بود و فرصتی پدید نیامد تا دستگاه خلافت خود را با امام و آل علی علیه السلام درگیر کند. امین در جنگ با سپاه مأمون کشته شد و عهد مأمون فرا رسید. مأمون روشی غیر از دیگر خلفای عباسی برگزید. او حل مشکلات و رفع  موانع موجود را در اقدامی دیگر می دانست که برای انجام این مهم  لازم بود امام رضا علیه السلام را از مدینه به مرو  فراخواند و آنگاه تصمیمات از پیش تعیین شده را به مرحله اجرا گذارد. و آن الزام امام علیه السلام به پذیرش ولایتعهدی بود.

بنابراین سفر امام علیه السلام به مرو که بخش مهمی از زندگانی امام رضا علیه السلام را تشکیل می دهد، رخ داد. سفری که به میل امام علیه السلام نبود، چه این که پس از انجام این هجرت و با گذشت زمان، پرده از روی حقایق بسیاری برداشته شد و اهداف مأمون از این فرا خوانی روشن گردید. [3]  

[1] کتاب تحلیلی از زندگانی امام رضا علیه السلام ص 77.

[2] کتاب امام علی بن موسی الرضا منادی توحید وامامت ص 28و 27.

[3] کتاب امام علی بن موسی الرضا منادی توحید و امامت، ص 47 و 70-67.