امیر محمد
حـقوقى را كه اسلام براى همسايه مقرّر داشته و آدابى كه مؤ منان را در اين خصوص به رعايت آن ملزم ساخته ، بسيارند. در اين جاه به برخی از آن اشاره مى کنم واز خداوند می خواهم که توفیق عمل به آن را برای همه عنایت نمایت.
روزى رسول خدا صلى اللّه عليه و اله از ياران خود پرسيد: (آيا مى دانيد حق همسايه چيست ؟) حاضران پاسخ منفى دادند. آن حضرت فرمود: حـق هـمـسـايـه آن اسـت كـه اگـر در كـارى از شما درخواست كمك كرد به او كمك نماييد، اگر وام خواست به او بپردازيد، هرگاه تهيدست شد از او دستگيرى كنيد، چنانچه خيرى به او رسيد به او تـبـريك بگوييد، هنگام بيمارى به عيادتش برويد، در مصيبتها به او تسليت بگوييد، اگر مـُرد در تـشـييع جنازه اش حاضر شويد، بر ارتفاع خانه خود بدون موافقت او نيفزاييد تا مانع وزش نـسـيـم و جـريـان هـوا نـشـود، هـرگـاه مـيـوه اى خـريـديـد، مـقدارى به او هديه كنيد و اگر مـايـل بـه ايـن كـار نـبـوديد، آن را مخفيانه به منزل ببريد و دقّت كنيد كه فرزندتان آن را از خـانه بيرون نبرد كه فرزند او ببيند و به خاطر آن بهانه گيرى كند و با بوى غذاى مطبوع خود او را ميازاريد، مگر آنكه مقدارى برايش بفرستيد. 1
گـرامـى داشـتـن و احـتـرام نـمـودن هـمـسـايـه نـيـز از سـفـارشـهـاى اكـيـد اسـلام اسـت . رسول خدا(ص ) فرمود: حُرْمَةُ الْجارِ عَلَى الاِْنْسانِ كَحُرْمَةِ اُمِّهِ 2
احترام همسايه بر انسان ، مانند احترام مادر بر او لازم است .
زيـسـتـن طـولانـى افـراد در يـك مـحـلّ،بـتـدريج موجب مى شود كه ،همسايگان بر اسرار زندگى يـكديگر آگاه شوند. اين در حالى است كه علنى ساختن اسرار مردم و فاش كردن عيوب آنان در نـزد ايـن و آن كـار نـادرسـتـى اسـت و مـؤ مـن نـبـايـد در كـار ديـگـران تـجـسـّس كـنـد و دنبال يافتن عيب آنان باشد و اگر بر حسب اتّفاق بر رازى آگاه شد، بايد آن را مخفى دارد و مصداق اين مثل كه : (خدا مى بيند و مى پوشد، همسايه نديده مى خروشد) نباشد. از اين رو، امام سجاد عليه السلام ، يكى از حقوق همسايگان را بر يكديگر، راز دارى دانسته و مى فرمايد: فَاِنْ عَلِمْتَ عَلَيْهِ سُوءً، سَتَرْتَهُ عَلَيْهِ. 3
چنانچه بر عيب همسايه ات آگاه شدى ، بايد آن را مخفى دارى .
تـضـادّ و تـزاحـم نـيـز از پـيـامـدهـاى زنـدگى اجتماعى است و وقتى گروهى با هم در يك محيط زندگى مى كنند، ممكن است بى مبالاتى و كم توجّهى بعضى به آداب اسلامى سبب سلب آسايش ديـگران گردد و موجب آزردگى آنان شود و اين خود زمينه ساز كدورتها و نزاعهاى بعدى شود. در ايـن صـورت شايسته است ، طرفى كه مورد كم لطفى همسايه خود واقع شده ، تا مى تواند آزار همسايه را براى رضاى خدا تحمّل كند و چنانچه ناچار به نشان دادن واكنش شد، با رويى گشاده و زبانى نرم به وى تذكّر دهد، بطورى كه اين تذكّر موجب اصلاح وى شده و در ضمن ، رنجش خاطر او را هم در پى نداشته باشد. امام كاظم عليه السلام در اين باره فرمود: لَيْسَ حُسْنُ الْجَوارِ كَفَّ الاَْذى وَ لكِنَّ حُسْنَ الْجَوارِ الصَّبْرُ عَلَى الاَْذى 4
هـمسايه دارى نيكو به آزار نرساندن نيست ، بلكه همسايه دارى نيكو در صبر بر آزار همسايه است .
1- بحارالانوار ، ج 82 ، ص 93 .
2- همان ، ج 76 ، ص 154 .
3- همان ، ج 74 ، ص 7 .
4- بحار الانوار، ج 78 ، ص 320 .
